Savez antifašističkih boraca
i antifašista Republike Hrvatske

Spomen na Malu Moskvu

Na obilježavanju 82. godišnjice formiranja Perjasičkog partizanskog odreda bilo je govora o velikom doprinosu stanovnika Perjasice i cijelog Korduna u pobjedi nad fašizmom

(Foto: Ilija Matijević) Rade Kosanović i Dušan Ličina

UPerjasici je 2. septembra obilježena 82. godišnjica formiranja Perjasičkog partizanskog odreda. Službeno je formiran 31. avgusta 1941. godine i jedan je u nizu lokalnih odreda počevši od Prvog kordunaškog partizanskog odreda formiranog na Debeloj Kosi 27. jula 1941. Potom su formirani odredi u Gornjem Skradu, Trupinjaku i Loskunji, četiri jedinice na području Veljuna te krajem avgusta Perjasički odred. Oni su brojali od 15 do tridesetak boraca, slabo naoružanih, ali spremnih za obranu svojih ognjišta, jer nisu imali izbora nakon neviđenih zločina nad Srbima.

Na tom dijelu Korduna djelovale su jake ćelije KPJ i istaknuti borci iz španjolskog građanskog rata Robert Domani, Stjepan Milašinčić Šiljo i Izidor Štrok uz lokalne komuniste Josipa Boljkovca i druge. Izidor Štrok, španski borac, general i narodni heroj, bio je prvi politički komesar Perjasičkog odreda, formiranog u šumi nedaleko kuće predratnog komunista Mojsija Cimeše. Prije formiranja partizanskih odreda ustaše su prosječno dnevno ubijale 55 civila, a nakon formiranja prosječni broj žrtava dnevno je bio 27 civila i četiri borca iz tih odreda. Kordun je u ratu dao svakog trećeg stanovnika

Zanimljiv je detalj da su Štroka i Šilju zarobili kordunaški partizani misleći da su neprijatelji. Štrok je imao dokumente na ime Nikole Mrkića, rodom sa Korduna, ali ga je odao njegov zagorski naglasak. Ubrzo se ispostavilo tko su pa su među ustanicima nastavili partijski zadatak na dizanju ustanka. Perjasica je u toku rata nosila naziv Mala Moskva i Perjasica-mala državica jer su tu neprijatelji u više navrata teško poraženi, naravno uz velike partizanske žrtve.

Sve prisutne na godišnjici je pozdravio predsjednik Vijeća srpske nacionalne manjine u Općini Barilović Dušan Ličina. Na spomenik i kosturnicu položeni su vijenci i upaljene svijeće. Spomenik i kosturnica su izgrađeni 1953. godine. Bili su devastirani u ratu devedesetih ali su obnovljeni 2013. kada je uz Općinu Barilović i Srpsko narodno vijeće obnovu pomogao poduzetnik Goran Štrok, u sjećanje na svog oca Izidora kojeg su Kordunaši neizmjerno cijenili. Subotnjoj godišnjici prisustvovalo je četrdesetak stanovnika Korduna. Priređeno je druženje uz tradicionalni kordunaški grah.

Prisutnima se obratio Rade Kosanović, predsjednik Zajednice udruženja antifašista Karlovačke županije. Najprije je podsjetio na formiranje Odreda i tadašnje okolnosti, a onda govorio o velikom doprinosu stanovnika Perjasice i cijelog Korduna u pobjedi nad fašizmom. Usprkos tom doprinosu, kazao je, Kordunaši i Perjasičani su bili prevareni. Sam Izidor Štrok je više puta intervenirao kod vlasti da se u razvojnom smislu pomogne ljudima tog dijela Korduna, ali bez odaziva.

(Novosti/M. Cimeša)

Facebook
E-mail